Beginpagina G e s c h i e d e n i s 

Geschiedenis


Enige algemene geschiedenis is praktisch om het familie-overzicht in de tijd te plaatsen. Op deze pagina's kun je meer lezen over de volgende onderwerpen:

Het gebruik van achternamen

Het gebruiken van achternamen is pas echt gebruikelijk geworden in deze eeuw. Onze voorvaderen hebben zich hier toen ook mee bezig moeten houden. Maar wat voor achternaam moesten de kinderen dan krijgen? Moest dat de naam van de vader of moeder zijn? In deze generatie zie je het verschijnsel dat kinderen nog een andere achternaam konden krijgen dan de vader. Zelfs in registers van de Burgerlijke Stand kom je dit soort merkwaardigheden tegen, zoals in onze familie-geschiedenis duidelijk te zien is. Koning Willem I benadrukte daarom in 1825 nog eens dat het echt noodzakelijk was om achternamen te gaan gebruiken. In ‘onze’ familie bleek dit niet echt eenvoudig, gezien de varianten die ik van deze naam ben tegengekomen. Dit ging zelf zo ver dat een ambtenaar van de Burgerlijke stand de naam in de huidige variant AUTSEMA schreef en er door het familielid zélf werd ondertekend met OUDSEMA... Andere varianten die ik ben tegengekomen zijn: Ausema, en Austema. Door gegevens te vergelijken is het mij echter wel duidelijk geworden dat het om één en dezelfde persoon ging. Ik heb redenen om aan te nemen dat er binnen de familie op dat moment een scheiding is ontstaan in een tak die als "Autsema" en een tak die als "Ausema" door het leven gaat.

Enige geschiedenis over de 18e eeuw:

Dit was de tijd van het kolonialisme, waarin een aantal Nederlanders schatrijk zijn geworden. Namen zoals de West Indische Compagnie en de Verenigde Oost Indische compagnie herinneren ons nog aan deze tijd. Het is ook nog de tijd van de massale slavenhandel, waarin Nederlanders een grote en uiterst dubieuze rol speelden. De rijken onderscheidden zich van de armen o.a. door het dragen van pruiken (overgenomen uit Frankrijk) en de Parijse mode, tapijten in de kamers van de huizen, blanke doorkijkruiten en behangselpapier en de armstoel kwamen in deze kringen meer en meer in trek. Aan ‘onze’ familie zal dit grotendeels voorbij zijn gegaan. Zij verkeerden niet in dit soort kringen, maar leefden op en van het land.

Voedsel: In het begin van de 18e eeuw ontbraken aardappels nog bijna geheel in Nederland. Vanaf het midden van deze eeuw begint men deze – m.n. door de stijgende graanprijzen – meer en meer te eten, eerst door de ‘lagere’ standen. Pas vanaf het einde van deze eeuw wordt het ook als voedsel door de welgestelden gebruikt.

Begraven deed men tot dan toe in en bij de kerken. Steden probeerden deze te verplaatsen naar buiten de bebouwde kom, maar dit stuitte op heftig verzet. De wetenschap was in opkomst. Desondanks noemt men dit de eeuw waarin een grotere verdraagzaamheid hoog in het vaandel staat.

Terug naar boven

De 19e eeuw

In deze periode werd Nederland bezet door de Fransen (Napoleontische bezetting). Deze bezetting duurde van 1811 tot 1838. In deze periode werd o.a. het Code Civiel (1811) ingevoerd, die het verplicht stelde om achternamen te gaan gebruiken en die ook te laten registreren. In deze tijd werd ook de dienstplicht ingesteld aangezien men doorkreeg dat huurlingenlegers niet meer volstonden, zeker gezien de hoeveelheid oorlogen die werden gevoerd en de bijkomende behoefte aan ‘kanonnenvoer’. Met name deze dienstplicht, waarbij iedere man van 20 jaar zich moest laten inschrijven, maakte het gebruik van achternamen noodzakelijk. Door middel van loting selecteerde men dan de mensen die daadwerkelijk het leger in moesten. Of zich hieronder ook familieleden bevonden is mij vooralsnog onbekend. Lodewijk Napoleon (een broer van Napolean) werd benoemd tot koning van Nederland (1806), maar moest het veld ruimen toen zijn broer vond dat hij niet voldoende aandacht schonk aan de Franse belangen.

Vanaf 1810 wordt Nederland definitief ingelijfd bij Frankrijk. De dienstplicht werd ingesteld, hoewel het mogelijk bleef deze af te kopen door een vervanger te betalen. In 1798 wordt de eerste Grondwet geschreven, waarin o.a. vrijheid van godsdienst werd vastgelegd. Algemeen stemrecht werd pas in de volgende eeuw (de 20ste) verleend. Groningen viel onder het Departement van de Eems. In 1814 verlaten de Fransen Delfzijl; de omgeving waar onze voorouders in die tijd leefden. In 1815 wordt Willem I koning van Nederland en er komt een Staten Generaal, die de belangen van het hele land moest vertegenwoordigen (i.p.v. de belangen van hun eigen gewest...). Voor 1887 waren alleen de zeer rijken vertegenwoordigd in de Staten Generaal en zij droegen naar verhouding weinig bij in de belastingen. Omdat zij zélf de wetten maakten waren ze niet geneigd om meer te gaan betalen. Aan het eind van deze eeuw ontstaat hier een kentering in en er komen een aantal belangrijke belastingwetten bij zoals de vermogensbelasting e.d.. Er onstaan gaandeweg politieke partijen.

Het is de tijd van de opkomst van stoommachines, in eerste instantie op boten, maar later ook op treinen (in 1839 werd het eerste spoorlijn tussen Haarlem en Amsterdam geopend), in fabrieken e.d.. Zes gulden was een normaal loon voor een arbeider en de meeste arbeiders werden, samen met bedelaars en bedeelden, tot de grote groep der armen gerekend. De gemiddelde leeftijd was 35 à 36 jaar en in Nederland leefden slechts 3 miljoen mensen in 1850.

Terug naar boven

De twintigste eeuw

Tot aan deze generatie heeft de familie AUTSEMA (met slechts één uitzondering) steeds in de provincie Groningen gewoond. Dat wordt anders. Welke factoren hierbij in onze familie precies een rol hebben gespeeld is mij (nog) niet exact bekend. Algemeen speelde het volgende: In die tijd kwam de Industriële Revolutie sterk op gang; er werden meer en meer machines gebruikt en het werd ook makkelijker om te reizen. Er kwamen o.a. treinen en later ook auto’s en vliegtuigen. Daarnaast speelde algemeen een grote trek vanaf het platteland naar de steden, omdat er op het platteland nauwelijk nog een redelijk bestaan was op te bouwen en men kon ook meer en meer terechtkomen in andere beroepen. Ook in onze familie werd een overstap gemaakt naar andere beroepen. Waren dat in voorgaande eeuwen bijna altijd beroepen die verband hielden met de landbouw, in deze eeuw kwamen er een groot aantal beroepsrichtingen bij. Onderwijs en verpleging lijken nu een prominente plaats in te nemen getuige het feit dat in bijna elke tak van de familie wel één of meerdere mensen deze beroepsrichting hebben gekozen. Ook godsdienst speelde een grote rol in het leven der "Autsema’s".

In de familie AUTSEMA kwam het sporadisch voor dat mensen naar andere landen, zoals Amerika en Canada emigreerden. De periode 1914-1918 (WO I) was een oorlogstijd, waarin Nederland weliswaar neutraal was, maar desondanks wel hinder ondervond van deze oorlog. In de periode 1940-1945 (WO II) werd Nederland door de Duitsers bezet met alle gevolgen van dien. Telgen uit onze familie hebben de gevolgen van beide wereldoorlogen aan den lijve ondervonden. Twee telgen uit de familie hebben zich actief verzet tegen de Duitsers, maar helaas waren er ook familie-leden die een uiterst dubieuze rol hebben gespeeld.

De communicatiemiddelen werden sterk uitgebreid: telefoon, radio, televisie, computers maken het eenvoudiger om mensen te bereiken en afstand wordt steeds minder een probleem. Het Internet maakt een enorme groei door. Ook ik profiteer nu van het gemak van digitale informatie die online beschikbaar is, hoewel ik nog steeds de voorkeur geef aan het snuffelen in 'echte' documenten.

Terug naar boven

Voor contact en informatie kunt u mailen naar: yagole@hetnet.nl


© Jan (Willem) Autsema