Beginpagina I n l e i d i n g 

AUTSEMA

Op deze pagina kun je lezen hoe ik de informatie heb verzameld en waar de achternaam vandaan kan zijn gekomen. Je vindt de volgende onderwerpen:


Inleiding

Al enige jaren hou ik mij bezig met het achterhalen van mijn voorouders, wat men ook wel stamboomonderzoek noemt. Bij stukjes en beetjes zoek, vind en ontvang ik meer informatie en het is nu tijd om het één en ander te verspreiden zodat dit gecorrigeerd en aangevuld kan worden. In dit stuk staan voornamelijk gegevens die ik heb verzameld via de registers van de Burgerlijke stand in het Rijksarchief van Groningen. Vóór 1800 bestonden deze echter niet waardoor ik een beroep moet doen op b.v. kerkregisters. Dit is een zeer tijdrovend en arbeidsintensief karwei, waarvoor mij vooralsnog de tijd ontbreekt. De gegevens zijn dan ook zeker niet volledig en op- en aanmerkingen zijn altijd welkom. Waar mogelijk heb ik een dubbelcheck uitgevoerd waarbij ik meerdere bronnen heb gebruikt, maar dit was niet altijd mogelijk. Hoewel ik getracht heb zo zorgvuldig mogelijk te werken kan het dus voorkomen dat er enige onjuistheden in dit stuk staan en deze zijn geheel aan mij toe te schrijven. Wanneer correctie gewenst is dan hoor ik dit graag. Ik heb daarnaast geprobeerd de verschillende generaties in de tijd te plaatsen, waarbij ik enige geschiedenis over deze periode heb toegevoegd. Als ik tijd heb zal ik mij verdiepen in wat meer specifieke Groningse geschiedenis, want tot aan het begin van deze eeuw leefden onze familieleden eigenlijk uitsluitend in deze provincie.

Terug naar boven

De naam AUTSEMA

Allereerst is de familienaam AUTSEMA nooit erg vast geweest. Tegenwoordig nog steeds is het een groot probleem voor mensen om deze achternaam op de juiste manier te schrijven en dat levert allerlei bijzondere vormen op. Twee eeuwen geleden was dit al niet anders. In de registers van het Rijksarchief in Groningen ben ik een aantal vormen tegengekomen: OUDSEMA, AUSEMA, OUSEMA, AUTSEMA en AUSTEMA. In verschillende registers van de Burgerlijke Stand kom ik regelmatig verschillend geschreven achternamen tegen, hoewel het toch steeds om één en dezelfde persoon ging. Het kwam zelfs voor dat de vader aangifte kwam doen van de geboorte van zijn kind, de acte ondertekent met de naam Oudsema en vervolgens in de rest van de acte de naam Ausema wordt geschreven. In de registers die ik uit de periode 1770 e.v. heb gezien werd steeds met een naam ondertekend. Niet met een kruisje o.i.d., wat erop zou kunnen duiden dat iemand niet kon schrijven.

Terug naar boven

Tot nu toe heb ik de geschiedenis van onze familie tot 1778 redelijk kunnen achterhalen. Vóór die tijd is het veel moeilijker aangezien het toen nog niet erg gebruikelijk was om een achternaam te gebruiken. In kerkregisters uit die tijd staat dan bijvoorbeeld: "Gedoopt, Jan, zoon van Jannes en Trijntje". Ongetwijfeld was in die tijd in kleine dorpen voor veel mensen duidelijk om wie het ging, maar twee eeuwen later is het bijna onmogelijk om nog na te gaan of dit al dan niet om familie gaat. Dit wordt nog gecompliceerd doordat er in die tijd geen Burgerlijke Stand bestond, waardoor alleen handgeschreven kerkregister nog enig soelaas kunnen bieden.

Terug naar boven

Voorzover ik na heb kunnen gaan was landbouw en veeteelt een beroepsrichting die veelvuldig in eerdere generaties voorkwam. Pas vanaf het begin van deze eeuw is hierin verandering gekomen. Uit gegevens die ik kreeg van Johannes AUTSEMA, geboren op 7 januari 1911 in Appingedam blijkt dat de naam verband houdt met de landbouw en een specifieke Groningse naam is. Vooral de eerste lettergreep duidt hierop. Een landbouwer werd in vroegere eeuwen ‘Oude" of ‘Oudse’ genoemd. In de oud Groningse literatuur kom je deze vorm nog tegen. De toevoeging ‘-sema’ schijnt een algemeen verschijnsel te zijn geweest bij de samenstelling van een naam. Zij komt in oude Groningse familienamen veelvuldig voor, zoals b.v. in Schripsema, Halsema, Hoeksema; allemaal namen die in onze familiestamboom voorkomen.

Terug naar boven

In het overzicht heb ik aangegeven wat voor namen de personen in de aktes van de Burgerlijke Stand hebben gebruikt. Tussen haakjes staat aangegeven of deze persoon ook nog met een andere naam werd genoemd.

Kun je last hebben van een achternaam? Ja, beslist. Tot op heden moet ik de eerste persoon nog tegenkomen die in staat is in één keer mijn achternaam goed te schrijven. OUDSEMA, HOUTSEMA, OUSEMA zijn veel voorkomende naamsverbasteringen. Vroeger had ik een hekel aan mijn achternaam, omdat deze zo hoog in het alfabet geplaatst was. Hierdoor was ik op school bijna altijd als eerste aan de beurt als de schooltandarts langskwam of als er een psalm moest worden gezongen ten overstaan van de hele klas. Later ben ik mij af gaan vragen waar deze merkwaardige achternaam eigenlijk vandaan kwam. Wie heeft deze naam verzonnen, wanneer werd deze voor het eerst gebruikt? Heeft de naam nog een betekenis en zo, ja, welke is dat dan? En wie waren eigenlijk mijn voorvaderen en wat deden ze?? En hoe zagen ze er uit?

Terug naar boven

Kenmerken van mijn ‘onderzoek’

Een kenmerk van stamboomonderzoek is dat je meestal op zoek bent naar de naam van de vader. De mannelijke lijn is meestal nog het eenvoudigst te volgen omdat de achternaam hetzelfde blijft, ook als de man trouwt. Voor de vrouwelijke lijn is dit veel moeilijker. Elk huwelijk leverde in die tijd immers een verandering van achternaam op. In dit overzicht heb ik de meeste informatie verzameld via de mannelijke AUTSEMA-lijn.

Mijn interesse gaat (veel) verder dan het opsommen van feitelijkheden en ‘weetjes’. Ik vind het interessant om iets te weten over hoe mensen hebben geleefd, wat ze hebben gedaan, hoe ze omgingen met zaken die tijdens hun leven speelden. Hoe zagen ze er uit? Waren ze arm of rijk? Wat deden ze in het leven? Konden ze lezen/schrijven? Wat vonden ze belangrijk in het leven? Hoe gingen ze om met andere familieleden? Wat voor conflicten speelden er binnen de familie? Enz., enz..

Terug naar boven

Ik heb dan ook meer dan eens gewenst dat ik een opa, oma, oom of tante had gehad die alles voor mij had onthouden en dat mondeling danwel schriftelijk had doorgegeven. Iemand die de overlevering van de familiegeschiedenis dermate belangrijk zou vinden dat alles hierover werd doorgegeven aan volgende generaties. Helaas ben ik zo iemand tot op heden niet tegengekomen.

Familiegeschiedenis bestaat voor mij niet alleen uit feiten. Toch komt u in dit geschrift veel feitelijkheden tegen. De reden hiervoor is dat van veel verhalen absoluut niet meer is na te gaan wat ervan klopt (veel van onze voorouders zijn er immers niet meer) en ik niemand voor het hoofd heb willen stoten. Dat betekent echter niet dat ik hierin niet ben geďnteresseerd. Elke informatie hierover is nog steeds van harte welkom. Verder heb ik geprobeerd aan te geven wat voor belangrijke zaken er op dat moment in de Nederlandse geschiedenis speelden.

Terug naar boven

Ik heb nergens de pretentie gehad volledig te zijn. Wel heb ik zo nauwgezet mogelijk geprobeerd een aantal feiten over de familie te achterhalen. Ik heb hierbij gebruik gemaakt van archieven van het Rijksarchief in Groningen, Internet, gegevens en overlevering via andere familieleden en het boek over de "Ommelander Geslachten", waarin onze familienaam voorkomt en dat enkele familieleden in hun bezit hebben. Uit de gegevens die ik tot nu toe heb kunnen achterhalen ben ik ruim tweehonderd jaren terug in de geschiedenis terechtgekomen. Uit de gegevens van de burgerlijke stand uit die tijd heb ik de volgende dingen kunnen achterhalen:

De oudste generatie voorouders (die toen nog geen achternaam gebruikte) ben ik tot nu toe tegengekomen in de 16e eeuw, maar dit is gebaseerd op informatie die niet of slechts zeer moeizaam nog is te valideren. Natuurlijk gingen ook hier nog generaties aan vooraf en ik ben beslist nog van plan hiervoor nog nader onderzoek te doen. Voor dit moment heb ik echter de generaties aangeduid met Romeinse cijfers, waarbij de oudste tot nu toe bekende generatie waar ik feitelijke gegevens van heb gevonden als generatie I is aangeduid.

Terug naar boven

Ik heb de meeste informatie die ik tot nu toe heb verzameld op papier gezet. Daarnaast zou ik het leuk vinden om ook nog aanvullende informatie te krijgen, zoals foto’s, levensbeschrijvingen e.d. Daarnaast heb ik een formulier gemaakt waarop de belangrijkste (feitelijke) gegevens kunnen worden ingevuld. Dit formulier is op aanvraag verkrijgbaar. Ook zou ik graag andere informatie ontvangen over b.v. (de rol van) godsdienst in onze familie, familie"kwaaltjes" en –ziekten, foto’s (als het mogelijk is genomen tussen het 20e en 30e levensjaar), dagboeken, levensbeschrijvingen, enz., enz., enz.. Alle informatie is wat dit betreft welkom, zodat dit ook in dit overzicht kan worden verwerkt.

Terug naar boven
Naamverwantschappen en herkomst van de achternaam

Onderwerp van nader onderzoek blijft de naamverwantschap tussen 'Ausema', 'Autsema', 'Oudsema', 'Auwema' en 'Aussem'. Tot op heden heb ik een direct verband kunnen vinden tussen de familie Ausema, Oudsema en Autsema. Hiervan staat vast dat deze aan elkaar verwant zijn. Relaties met de andere genoemde achternamen ben ik echter (nog) niet tegengekomen.

Over de herkomst van de naam "Autsema" bestaan drie mogelijke verklaringen.
Terug naar boven

De nummering van de generaties heb ik omgedraaid, aangezien dit in de genealogische geschriften gebruikelijker is.

Er zijn enkele nieuwe familie-leden geboren en helaas zijn er ook sommige overleden.

Ik ben er inmiddels in geslaagd om iets meer te achterhalen over het deel van de familie dat in Amerika terecht is gekomen en heb daar schriftelijk contact mee. Hiervan heb ik het meeste in dit overzicht opgenomen.

Geboren in 1961 te Assendelft

Jan W. Autsema

E-mail: yagole@hetnet.nl

Terug naar boven